De Hofnar cultuurcentrum

Monumenten

In Valkenswaard zijn nog steeds karakteristieke, oude gebouwen te vinden. In de gehele gemeente zijn in totaal 21 rijksmonumenten en 16 gemeentelijke monumenten te bewonderen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste monumenten.

Dommelsche Watermolen, Bergstraat 1

De molen is een dubbele onderslagmolen op de Dommel en dateert uit de 13e eeuw. Oorspronkelijk stond hier een dubbele watermolen: op de linkeroever van de Dommel een korenmolen en op de rechteroever een oliemolen waar raapolie en lijnolie kon worden geproduceerd. De nog bestaande korenmolen is een rijksmonument. Van de oliemolen zijn alleen de fundering en het maalwerk bewaard gebleven. De huidige opbouw dateert uit 1982. Zij herbergt een molenaarswoning en is naar uiterlijke vorm een reconstructie van de vroegere molen. Tegenwoordig levert de Dommelsche Watermolen hobby- en speciaalvoeders aan particulieren, dealers en grootverbruikers.

Huize Agnetendal, Dommelstraat 41

Dit is een voormalige pastorie uit 1815, gelegen op het terrein van het voormalige klooster St. Agnetendal. Mogelijk wordt de kern van het gebouw gevormd door een oudere voorganger. Het is een witgepleisterd pand met een verdieping onder een met leien gelegd zadeldak met hoekschoorstenen. Op het terrein staan ook enkele bijgebouwen. Hierin is vanaf 1910 lange tijd een wasblekerij en kaarsenmakerij gevestigd. Op het terrein bevindt zich ook een gerestaureerd restant van een laat-middeleeuwse muur met steunberen. Dit pand is in particulier bezit en kan niet worden bezichtigd.

Huize Robijnenhof, Leenderweg 1

Deze villa is een ontwerp van architect De Groot en dateert uit 1900. Zijn opdrachtgever was de dorpsarts dr. Dagevos. Het gebouw is verwant aan de stijl die de bekende bouwmeester Berlage ontwikkelde. Bijzonder is het opengewerkte torentje. Het smeedijzeren hek versterkt het statige geheel.
Weerderhuys, Markt 2
Deze vroegere hervormde kerk werd in 1890 gebouwd op de plaats van een oudere kerk uit 1809. Het gebouwtje is momenteel als trouwzaal in gebruik. De naam herinnert aan de oude grenskerk van Valkenswaard op de Beverbeekse Heide onder Achel uit de periode toen de katholieken hun geloof niet vrij mochten uitoefenen. Bijzonder is het feit dat dit kerkje in de protestantse traditie is gebouwd met zogenoemde centraalbouw, maar in de stijl en vormentaal van de neo-gotiek, welke stijl kenmerkend is voor Katholiek bouw.

Het Oude Raadhuis, Markt 23

Het voormalige gemeentehuis is gebouwd in 1927 en 1928. De stijl is typerend voor de wijze waarop architect Ed Cuypers een raadhuis voor een groeiende gemeente zag. Aan diens bureau was ook zijn zwager Theo Taen Err Toung verbonden, die tekende voor dit ontwerp.

Nicolaaskerk, Markt 53

Deze kerk van architect Jan Stuyt bepaalt sinds 1929 het silhouet van Valkenswaard. Het is de meest beeldbepalende kerk van Valkenswaard. Op deze plaats bouwde architect K. Weber in de jaren 1859-1860 een kerk ter vervanging van de oude middeleeuwse kerk op de Oude Begraafplaats. Stuyt behield van deze kerk de neogotische toren, die echter geheel ommetseld en verhoogd werd. Daardoor ziet de toren er veel rijziger uit dan diens voorganger.

Molen Sint Antonius Abt, Dorpsstraat 50 te Borkel en Schaft

De ronde stenen bergkorenmolen (1867-1869) is na een brand in 1936 herbouwd. De laatste restauratie heeft plaatsgevonden in 1989. Samen met het aanpalende molenaarshuis en magazijn vormt de molen een uniek ensemble.

Birkenhof (=De Bunker) Nieuwe Waalreseweg 189

Deze voormalige bunker uit 1940-1944 is een goed en zeldzaam voorbeeld van camouflage-architectuur en een herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. Tegenwoordig is in het pand De Bunker Creatief Centrum Valkenswaard gevestigd. Er worden onder andere trainingen op het gebied van meditatie en coaching en culturele activiteiten gehouden. Tevens is het pand in gebruik als locatie voor bed and breakfast.

Urnenveld, Sportpark Den Dries

De Bronstijd is de archeologische periode die loopt van ongeveer 2000 tot ongeveer 800 voor Christus. De tijd ontleent zijn naam aan de kennis over de productie en toepassing van het brons voor gebruiksvoorwerpen. In de late Bronstijd was het gebruikelijk de stoffelijke resten van overledenen te verbranden en de crematieresten in urnen te begraven. Dat gebeurde geconcentreerd in zogenaamde urnenvelden. In 1954 is door de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek onderzoek daarnaar gedaan op de Geenhovense Heide. Een deel is toen bewust niet opgegraven en als archeologisch monument op de rijksmonumentenlijst geplaatst.

Venbergse Watermolen Molenstraat 211

In 1227 was al sprake van een graan-, olie- en schorsmolen. Het is nu een korenmolen, die werkt op waterkracht met een groot onderslagrad. Het molengebouw is zeer eenvoudig en werd met behoud van de oude constructie vernieuwd rond 1900. Het molenhuis is tegenwoordig als café-restaurant ingericht en dient vaak als vertrekpunt voor wandeling door nabijgelegen natuurgebied De Malpie.

Gemeentelijk

Molenaarswoning, Bergstraat 3 Dommelen

Langgevelboerderij, Dorpsstraat 49 Borkel en Schaft

Een langgevelboerderij met dwarsdeel uit 1846 en eind 19de eeuw. Momenteel is het in gebruik is als woonhuis. Het is het geboortehuis van Mgr. Kuijpers, die apostolisch vicaris van Suriname is geweest. Dit pand is een gaaf voorbeeld van een deftige langgevelboerderij met motieven van het Kempense dorpshuis.

Oude Raadhuis, Dorpsstraat 51 Borkel en Schaft

Hier gaat het om het voormalige raadhuis van Borkel en Schaft uit 1857. Het is een goed voorbeeld van een eenvoudig dorpsraadhuis. Het pand werd gerestaureerd in 1982.

Fabrikantenwoning, Markt 9

Typerende fabrikantenwoning, die in zijn huidige vorm dateert uit 1905. Opdrachtgever was de sigarenfabrikant P. Moonen. De naast het huis gelegen schuur fungeerde als pakhuis voor tabak. Vervolgens was in het pand een tijd lang een filiaal van de Amsterdamsche Bank NV gevestigd. Tegenwoordig is het complex in gebruik als woonhuis.

In de Sleutel, Markt 20

Dit pand uit de 17de en 18de eeuw is meerdere malen verbouwd en herinnert aan de oude schaal van het marktplein. Herberg ’In de sleutel’ is bekend als voormalige waag- en vergaderplaats voor regenten.

Carolus, Oranje Nassaustraat 8

Dit pand uit 1927 van architect A. Boosten is een goed voorbeeld van een congregatieklooster met zieken- en bejaardentehuis uit de jaren dertig. Het gebouw laat een gevarieerde detaillering zien in een menging van expressionistische Nieuw-zakelijke en Amsterdamse-Schoolvormen. Het pand heeft een culturele bestemming gekregen. Tegenwoordig zijn onder andere de VVV Valkenswaard, ANWB en een tweetal musea in het gebouw gevestigd.

Valkenierswoningen Leijenhuijsinge, Peperstraat 56 en 58

Peperstraat 56, ’grote Leijenhuijsinge’.
Dit pand uit 1664 en 19de eeuw is een bijzonder mooi en gaaf voorbeeld van een valkenierswoning zoals er in de 17de en 18de eeuw in Valkenswaard meerdere stonden.

Peperstraat 58, ’kleine Leijenhuijsinge’.

De oorspronkelijke opzet van dit pand is uit de 17de of 18de eeuw. In 1988 is het huis herbouwd in zijn oorspronkelijke vorm en tot kantoor bestemd. Het pand is met nummer 57 verbonden door een korfboogpoort en een glazen loopbrug.